نارنج قلعه روستای سربندان

سربندان،نارنج قلعه،نمای شرقی

سربندان،نارنج قلعه،نمای شرقی

نارنج قلعه روستای سربندان گرچه نام قلعه را بر خود دارد لکن تنها دو کوه، تپه است که در شرق روستا واقع شده و اثری از قلعه بر فراز ان دیده نمی شود.زمانیکه از ورودی شرقی وارد روستای سربندان می شوید ابتدا نارنج قلعه دوم را درسمت راست خیابان می بینید و سپس نارج قلعه اول.فاصله میان دو کوه دره ای است که در انتهای ان چند درخت بید به چشم می خورد و یک چشمه بسیار کم اب درخت ها را سیراب می کند.در چند سال اخیر مالکین این دره اقدام به درخت کاری و احداث باغ در این دره نموده اند که تا چند سال بعد باغ زیبایی خواهد شد.

نارنج قلعه اول که چسبیده به روستا می باشد و در دامنه ان مدرسه دخترانه مقطع ابتدایی دایر می باشد از سالیان دور تا سال ۱۳۵۸ همزمان با پیروزی انقلاب اسلامی بعنوان قبرستان روستا مورد استفاده قرار می گرفت.این کوه هنوز هم پس از۳۳ سال شب های جمعه قدمهای مردمی را بر پیکرخود احساس می کند که برای زیارت اهل قبور و قرائت فاتحه از کوه بالا می روند.

اینکه چرا این دو کوه نارنج قلعه نامیده می شوند و از چه زمانی به این نام خوانده شده اند سندی در دست نیست.بر خلاف دیگر نارنج قلعه های کشور ما درشهر های نایین اصفهان،میبد یزد،خور و بیابانک ،جاجرم خراسان و …که وجود یک قلعه نام نارنج قلعه را معنی می بخشد نارنج قلعه سربندان فاقد اثاری است که بیانگر وجود یک قلعه بر قله ان در زمان های گذشته باشد. البته در تمام قسمت های نارنج قلعه اول سفالهای خرد شده به وفور یافت می شود و هر کسی می تواند قطعاتی از ان را به یادگار بردارد.

مردان و زنان قدیم روستا در توجیه نام نارنج قلعه ادعا می کردند که در بالای کوه در زمان قدیم دریچه ای وجود داشته که راه به درون قلعه ای در زیر کوه می برده و درون ان قلعه پر ازطلا و جواهر بوده و به همبن دلیل نام نارنج را بر خود داشته است.برای این ادعا شواهدی هم وجود دارد،از جمله اینکه بالای کوه به جای اینکه حالت محدب داشته باشد مقعر است و بیشتر به یک گودال می ماند تا یک تپه.از طرفی ساختار کوههای سربندان به صورت رشته ای و به هم پیوسته می باشد در حالی که این دو کوه جدای از کو ههای دیگر قرار گرفته اند و ساختمان ان با شیب بسیار ملایمی که دارد تصور دست ساز بودن ان را به ذهن متبادر می سازد.

این دو کوه همواره مورد علاقه جویندگان گنج بوده و بسیاری از نقاط ان را زخمی نموده اند،کاوشگرانی که احساس این دو کوه را جریحه دار کرده و بر پیکر ان فراز و فرودهایی را به وجود اورده اند.برخی از همین کاوشگران درسال های دورتر که پاتق مردان ده، قهوه خانه بود،داستان هایی را بیان می کردند که ما معمولا با ذهن کودکانه مان ان ها باور می کردیم،گرچه بزرگتر ها با پوزخند از کنار ان می گذشتند.

سربندان،نارنج قلعه،نمای جنوبی

سربندان،نارنج قلعه،نمای جنوبی

در یکی از این داستان ها گفته می شد:در یک شب خنک ابتدای پاییز یک گروه پنج نفره به قصد کاوشگری ودستیابی به گنج های مد فون در قلعه شروع به کندن کوه در بالاترین نقطه ان می کنند تا اینکه به در سنگی بزرگی می رسند.پس از تلاش زیاد موفق می شوند در سنگی را باز کنند و وارد یک دالان شوند.در ادامه به درون یک کاخ بسیار زیبا می روند که پر بوده است از ابزار الات جنگی از جنس طلا. زمانیکه تصمیم می گیرند تعدادی شمشیر،سپر و گرزهای جنگی را بردارند،چند سگ و مارهای طلسم شده به ان ها حمله می کنند و صدایی از ان ها می خواهد که به چیزی دست نزنند و از قلعه خارج شوند. ان ها که بسیار ترسیده و وحشت زده شده بودند ازیکی از اعضای گروه که ظاهرا با تخصص باطل کردن سحر و جادو همراهشان بوده درخواست باطل کردن جادو را می کنند ولی ان فرد از ترس چیز هایی که می دیده ودیگران نمی دیده اند بی هوش بر زمین می افتد.بالاخره زانو می زنند و عذر خواهی می کنند و قول می دهند که هرگز وارد انجا نشوند تا اجازه خروج پیدا می کنند،به شرطی که پس از خروج گودال کنده شده را با خاک پر کنند تا دیگران نتوانند مسیر را شناسایی کنند. ان ها نجات پیدا می کنند ولی تا چند هفته ای همگی شان مریض شده ودر بستر بیماری به سر می برند.سالها بعد که ترسشان فرو می ریزد ماجرا را برای مردم تعریف می کنند.

کسی چه می داند شاید زیر این کوه دست ساز قلعه ای باشد که داخل ان پر از نارنج های طلا باشد. وشاید به همین دلیل باشد که سازمان میراث فرهنگی استان تهران در فروردین سال ۱۳۸۵ این کوه را در فهرست اثار ملی کشور به ثبت رسانده است. بدیهی است که ظاهر این کوه چیزی برای به ثبت رسیدن ندارد،هر چه هست در باطن این کوه وان چه در خود نهان کرده است می باشد که سازمان میراث فرهنگی را به این مهم رسانده است.به خبر زیر دقت کنید.
سربندان،نارنج قلعه،ورودی سربندان

سربندان،نارنج قلعه،ورودی سربندان

 

۱۴اثر تاریخی دماوند در فهرست ملی ثبت شد

تهران ،میراث خبر

روابط عمومی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان تهران اعلام کرد: ۱۴ اثر تاریخی شهرستان دماوند در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفت.

محوطه گنجی واقع در روستای گرمابسرد، تپه‌قلعه سی کوتی واقع در روستای زان، تپه‌های قلعه دودره واقع درجنوب منطقه رستم آباد، تپه چشمه شاه واقع در روستای وادان، بقایای قلعه زور آباد واقع در روستای احمد آباد از آثار شهرستان دماوند است که در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفت.

قلعه مروان واقع در روستای مراد، محوطه‌های دهن و سوزک واقع در روستای تاسکین، محوطه باستانی کبوتر دره واقع در روستای بولان، قلعه نوذر واقع در روستای آیینه ورزان ، نارنج قلعه واقع در روستای سربندان، تپه قلعه خوراب فاجان واقع در روستای فاجان،نارنج قلعه سرخده واقع در روستای سرخده ،امامزاده برهان‌الدین واقع در روستای ورنه و غار روستای رودافشان شهرستان دماوند جزو آثار ملی ایران قرار گرفت.

تمام این آثار تحت حفاظت سازمان میراث فرهنگی و گردشگری بوده و هر گونه تخریب، دخل و تصرف در آنها جرم محسوب و مرتکب نیز مشمول مجازات‌های قانونی می شود.

خبرگزاری میراث فرهنگی۲۳/۰۱/۸۵
سربندان،نارنج قلعه از باغ شاه

سربندان،نارنج قلعه از باغ شاه

از میان مطالب تدوین و ارائه شده در مورد نارنج قلعه سربندان، بهترین مطلب را اقای قاسم دروبلاگ سربندان پارسی بلاگ منتشر نموده است و در بقیه موارد در وبلاگ ها و سایت های مختلف در حقیقت همان مطلب قاسم منتشر شده است بدون اینکه نامی از ایشان و وبلاگ شان برده شود.مطلب قاسم به شرح زیر است.

نارنج قلعه به صورت دو تپه باستانی در شرق سربندان و مشرف به روستا و زمینهای هموار پایین دست قرار دارد.قلعه هایی با این نام در جاهای دیگر و در شهرهای دیگر ایران از جمله یزد و … و یا حتی در چندین روستاهای اطراف سربندان مانند خسروان و … نیز وجود دارند.

در گذشته های دور یعنی زمان هخامنشیان و قبل از آن دوران مادها قسمتهای شمالی ایران از اهمییت نظامی بسیار بالایی برخوردار بوده است همانطور که به طور مثال تخت جمشید و پاسارگاد و… که در همان دوران دارای اهمییت سیاسی فراوان بودند و مرکز سیاسی کشور به حساب می آمدند این نواحی نیز بعنوان مرکز نظامی کشور تلقی می شدند. بطوری که رشته کوههای البرز را در شمال ایران می توان مانند یک پادگان نظامی بزرگ برای دیدبانی بخش های وسیعی از کشور پهناور ایران تصور کرد.

نارنج قلعه سربندان هم در گذشته یک پایگاه مهم و استراتژیک در سر راه جاده ابریشم و یک برجک دیدبانی برای سرزمین های وسیع پایین دست بوده است. بطوریکه هم اکنون که انسان بر فراز آن قرار می گیرد از حدود شهر آبسرد در سمت غرب تا کوه صنم در شرق و تمام زمینهای هموار پایین دست زیر نظر بوده و همچنین بر ارتفاعات جنوبی منطقه دماوند که مشرف به ایوانکی و گرمسار است نیز اشراف دارد.

این قلعه در گذشته به عنوان یک قلعه استقراری نیز مورد استفاده قرار می گرفته است و راه پله ها و دالانهای زیر زمینی مخفی راه ورود به قلعه بوده اند و برای رفت و آمد سربازان و ساکنان قلعه استفاده می شدند.

می توان حدس زد آب این قلعه از چشمه های اطراف یا شاید رودخانه اصلی سربندان که از بالادست (حدود “دوآب”، انشعابی از رودخانه گرفته شده و توسط لوله های سفالین به قلعه منتقل می شده)

تامین می شده است.

این قلعه از لحاظ استراتژی و نظامی یکی از مهمترین قلعه های منطقه دماوند بوده و می توان گفت که مقر فرمانده بزرگ و دلیر ایرانی “جابان”( که در نوشتارهای گذشته ذکرش رفت) بوده است.

بدون شک این قلعه در ادوار بعد از اسلام نیز مورد استفاده نظامی قرار می گرفته است و تا دوران اخیر ( دوران افشاریه و اوایل قاجاریه حتی) مورد استفاده بوده است. و سفالهایی مربوط به دوران صفویه نیز در اطراف آن یافت شده است و حتی به جرات می توان گفت که رد پای اسماعیلیان ( فرقه باطنیه) را نیز می توان در آن یافت.

متاسفانه بعلت عدم توجه حفاری های غیر مجاز فراوانی در روی این دو تپه انجام گرفته که باعث وارد آمدن آسیب به میراث فرهنگی و تاریخی این مرز و بوم است و توجه بیشتر و حمایت سازمان میراث فرهنگی را می طلبد

 

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*